Form gönderiliyor...

Sunucu bir hatayla karşılaştı.

Form alındı.

HABER BÜLTENİ ÜYELİĞİ 

Eklenme Tarihi : 24 Ocak 2017

Bu Yazıyı Paylaşın :

Uyuşmazlıkları Tahkim Yoluyla Çözerek

Hem Daha Az Masraf Yapmak

Hem De Zamandan Kazanmak Mümkün

 

YazarAv. Cansu ŞEKERCİAvukatcansu@citil.av.tr+90 212 909 19 52-103Tahkim, taraflar arasında çıkan özel hukuk uyuşmazlıklarının mahkemeler yerine belirledikleri hakemlerce çözümleyebilecekleri bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bir dava sürecine kıyasla çok daha hızlı sonuç alınması ve yapılacak masrafların dava giderlerinden daha az olması; aynı zamanda hakem kararlarının da icra edilebilir olması, tahkimi avantajlı bir çözüm yolu olarak karşımıza çıkarmaktadır.

 

Tahkim Yolları Uyuşmazlığa ve Taraf İradelerine Göre Farklılıklar Gösterir.

 

İki tür tahkim yolu vardır. Bunlar “İÇ TAHKİM” ve “ULUSLARARASI TAHKİM” olarak isimlendirilmektedir. Uluslararası tahkime gidilebilmesi için uyuşmazlığın yabancılık unsuru taşıması gerekmektedir. Kural olarak yabancılık unsuru taşımayan ve tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği uyuşmazlıklarda Hukuk Muhakemeleri Kanunu uygulanır. Yabancılık unsuru taşıyıp da tahkim yerinin Türkiye olarak belirlendiği uyuşmazlıklarda Milletler Arası Tahkim Kanunu uygulanır.

 

Taraflar, uygulanacak şartlar noktasında bir tahkim kurumu belirleyebilirler. Bunlara örnek olarak Milletlerarası Ticaret Odası, İstanbul Tahkim Merkezi gibi kurumlar gösterilebilir. Kurumsal tahkim dışında taraflar özel tahkimi de (ad-hoc) tercih edebilirler. Bu durumda kural ve usulleri bir kurum yerine taraflar belirlemektedir ve sıklıkla BM Tahkim Örnek Kuralları’ndan faydalanılmaktadır.

 

Örneğin düzenlenen bir sözleşmeye “Bu sözleşmeden kaynaklanan uyuşmazlıklarda Birleşmiş Milletler Tahkim Kuralları Uygulanacaktır. Hakem sayısı 3’tür.” Gibi bir madde eklenerek olası bir uyuşmazlığın alternatif çözüm yoluyla giderilmesi öncelikli kılınabilir.

 

Geçerli Bir Tahkim Sözleşmesi

 

Taraflar, tahkim yoluna başvurmayı uyuşmazlık henüz doğmadan ya da doğduktan sonra kararlaştırabilirler. Uyuşmazlık doğmadan tahkime gidilmesi için ya aralarında bir tahkim sözleşmesi düzenleyebilirler ya da hazırladıkları herhangi bir sözleşmeye tahkime ilişkin madde ekleyerek bu yöndeki iradelerini ortaya koyabilirler.

 

Tahkim iradesinin geçerli olabilmesi için önemli noktalardan biri tahkim şartının hangi uyuşmazlık için konulduğunun belirli olmasıdır. Bunun anlamı “Bundan sonra taraflar arasında çıkan her uyuşmazlıkta öncelikle tahkime gidilecektir.” Gibi genel bir ifadenin kullanılması durumunda tahkim şartının geçersiz sayılmasıdır.

 

Geçerlilik için bir başka husus ise sözleşmenin yazılı yapılmasıdır. Taraflar arasında karşılıklı irade içeren bir mektup, faks gibi aracın da yazılılık şartını karşıladığı bilinmelidir.

 

Tahkim sözleşmesinin ahlaka aykırı olması da geçersizliği sonucunu doğurur. Bu durum, genellikle taraflardan birinin ekonomik ve sosyal üstünlüğünü kullanarak eşitliği kendi lehine bozacak şekilde bir usul belirleme şeklinde olur. Bu duruma örnek, bir tarafa daha fazla hakem seçme hakkı tanınması olabilir.

 

Uyuşmazlık tahkime elverişli olmalıdır.

 

Tabii ki her uyuşmazlık, tahkime gidilmesi için uygun değildir. Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edemeyecekleri konularda tahkime gidilemez. Örneğin bir boşanma davası ya da tapu sicilinin düzeltilmesi davası tarafların serbest iradelerine kalmadığından devletin resmi yargı organlarınca yani mahkemelerce sonuca bağlanmalıdır.

 

Tahkim Yolunun Avantajları

 

Öncelikle hakem, genel hukuk kuralları ve hakkaniyet çerçevesinde tarafların iradelerine uygun olarak uyuşmazlığı ortadan kaldırmak üzere kanunca sınırlı olmayan çözümler üretebilir. Bu da somut olaya göre özel olarak bir çözüm üretilmesini sağlar. Bu açıdan tahkim, esnek bir çözüm yöntemidir.

Uyması belirlenen tahkim şartlarına göre uluslararası tahkimle çözümlenen uyuşmazlıklar neticesinde alınan kararlar, ilgili konvansiyona üye tüm ülkelerde de geçerli kabul edilir. Bu sayede tahkimin geniş düzlemde geçerliliği sağlanarak beklenen faydası arttırılmaktadır.

 

Tahkimle uyuşmazlığın çok daha kısa sürede çözümlenmesi beklenir

 

Genel olarak bir yıl içerisinde tahkim görüşmeleri karara bağlanmalıysa da taraflar bunun aksini kararlaştırabilir, gerektiğinde sürenin uzatılmasına karar verebilir; uyulacak tahkim şartlarına göre süre, değişiklik gösterebilir.

 

Sözleşmede Geçerli Bir Tahkim Şartının Varlığına Rağmen Mahkemede Dava Açılmışsa Tahkim, İlk İtiraz Olarak Mahkemede Öne Sürülmelidir.

 

Hukuk Muhakemeleri Kanunu’na göre sözleşmede tahkim şartı yer almasına rağmen taraflardan biri uyuşmazlığı mahkemeye taşımışsa ve diğer taraf bunun tahkim yoluyla çözümlenmesini istiyorsa sunulacak cevap dilekçesinde tahkim itirazında bulunmalıdır. Bu bir ilk itiraz niteliğinde olup cevap dilekçesinde ileri sürülmelidir; aksi halde dinlenemez.

 

Tahkim, İptal Davasına Konu Olabilir

 

Hakem kararına karşı iptal davası açılabilir. Örneğin tahkim sözleşmesinin geçersizliği, kararın tahkim süresi içerisinde verilmediği, uyuşmazlığın çözümünde özünde adil duruşma yapılmadığı, kararın kamu düzenine aykırı olduğu gibi sebeplerle hakem kararının iptali sağlanabilir.  İptal davasının açılma süresi, 1 aydır.

 

Sonuç Olarak;

Yargılamada mahkemelerin iş yükünü azaltmak, çözüm sürecini kısaltmak ve kendine has uyuşmazlıklara esnek ve uzman çözümler üretebilmek adına tahkim çözüm yolu, verimli kullanılabildiği müddetçe, mahkemeye alternatif önemli bir yol haline gelmektedir. Tabi ki sözleşmeye eklendiği esnada genel hukuk kurallarına aykırılık taşımaması, taraflar açısından hakkaniyetli bir düzenlemeyle sürece dahil edilmesi ve örneğin uygulanacak kuralların tarafların isteklerini karşılayıp karşılamadığı noktasında özenli bir çalışma gerektirir.

Yazar

Av. Cansu ŞEKERCİ

Avukat

+90 212 909 19 52-103

Bu Yazıyı Paylaşın :

A: Büyükdere Cad.  Bentek Plaza No: 47 / 41-42-43-44  Şişli, İstanbul          P:           T: +90 212 909 19 52